Diet
Η παχυσαρκία αποτελεί σήμερα ένα από τα σοβαρότερα και συνεχώς αυξανόμενα προβλήματα της δημόσιας υγείας. Στην Ελλάδα, τα ποσοστά των παχύσαρκων γυναικών και ανδρών έχουν κατατάξει τη χώρα μας στην πρώτη θέση στην Ευρώπη σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat). (26,7% των ανδρών και το 17,8% των γυναικών).

gonidio4Πολύ σημαντικό ρόλο στην απόκτηση αυτής της ‘’πρωτιάς’’ μας παίζει η κληρονομικότητα. Μάλιστα όταν και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι, η πιθανότητα να γίνει και το παιδί παχύσαρκο είναι αρκετά μεγάλη (80%), ενώ όταν είναι μόνο ο ένας γονιός παχύσαρκος η πιθανότητα είναι 40%. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σε οικογένειες παχύσαρκων γονέων βλέπουμε συχνά όχι μόνο και τα παιδιά να είναι παχύσαρκα αλλά ακόμη και ο σκύλος της οικογένειας.

Η γονιδιακή ανακάλυψη της παχυσαρκίας είναι πια γεγονός. Τα γονίδια συμβάλλουν σε ποσοστό 25-40%. Ο ρόλος τους σχετίζεται όχι μόνο με την αποθήκευση λίπους στο σώμα αλλά και με την όρεξη του ατόμου και με το πώς διαχειρίζεται ο οργανισμός τα θρεπτικά συστατικά.

Παρ’ όλα αυτά όμως, το γονίδιο ‘’απλά γεμίζει το όπλο αλλά το περιβάλλον είναι αυτό που τελικά πατάει τη σκανδάλη’’ όπως τονίστηκε πρόσφατα σε συνέδριο Παχυσαρκίας. Κάθε άνθρωπος έχει την ‘’τύχη’’ ή την   ‘’ατυχία’’ να γεννηθεί με κάποια ‘’καλά’’ και κάποια ‘’ελαττωματικά’’ γονίδια που θα δώσουν για παράδειγμα το ψηλό ανάστημα ή τα καστανά μάτια ή την προδιάθεση σε κάποιες ασθένειες όπως είναι η παχυσαρκία.

gonidio3Εκτός από το ρόλο των γονιδίων, έρευνες αποδεικνύουν καθημερινά την μεγάλη σημασία του περιβάλλοντος. Δηλαδή που ζούμε, πως ζούμε και με ποιους συμβιώνουμε. Για να κατανοήσουμε τη συμβολή του περιβάλλοντος ας δούμε ένα παράδειγμα που περιγράφει μελέτες που έγιναν σε δύο ινδικά χοιρίδια που προέρχονταν από παχύσαρκους γονείς και έδειξαν τα εξής:

Το ένα τοποθετήθηκε σε χώρο που είχε μέσα μια ρόδα στην οποία ο ποντικός έτρεχε το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, ενώ το άλλο σε χώρο που δεν είχε ρόδα και επομένως δεν είχε κίνηση. Στο πρώτο δόθηκε τροφή σε μικρές ποσότητες σε τακτά χρονικά διαστήματα ενώ στο δεύτερο μεγάλη ποσότητα της ίδιας τροφής σε αραιά διαστήματα. Το αποτέλεσμα ήταν με την πάροδο του χρόνου να διατηρηθεί λεπτό το πρώτο ενώ το δεύτερο να διπλασιάσει το βάρος του. Δηλαδή η φυσική δραστηριότητα και η σωστή διατροφή έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην διατήρηση του βάρους.

Στον όρο ‘’περιβάλλον’’ του ανθρώπου συμπεριλαμβάνουμε όχι μόνο την οικογένειά του αλλά και τους φίλους του, το σχολείο, το πανεπιστήμιο ή τη δουλειά του, όπως ακόμα και την επίδραση της διαφήμισης, των περιοδικών και των βιβλίων ή της εκάστοτε μόδας. Τα παλιά χρόνια, οι γυναίκες με παραπανίσια κιλά ήταν της ‘’μόδας’’ και μοντέλα υγείας και ομορφιάς ενώ σήμερα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παρουσιάζουν τις πολύ αδύνατες γυναίκες ως πρότυπα, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται κυρίως οι έφηβες (που είναι και πιο ευάλωτη ηλικία) κάνοντας αυστηρές δίαιτες και γι αυτό είναι στις μέρες μας συχνά τα κρούσματα ‘’νευρικής ανορεξίας’’. Επομένως η συμμετοχή του περιβάλλοντος είναι μεγάλη και μπορεί να είναι είτε θετική είτε αρνητική.

gonidio1Συμπερασματικά, μπορεί να έχει κάποιος το γονίδιο της παχυσαρκίας και ίσως και το περιβάλλον να προσπαθήσει να τον επηρεάσει αρνητικά αλλά με καλή προσπάθεια και θέληση θα καταφέρει όχι μόνο να χάσει τα επιπλέον κιλά του αλλά και να βελτιώσει την υγεία του. Πολλές φορές η διατήρηση των χαμένων κιλών είναι δύσκολη αφού ο οργανισμός έχει καλή μνήμη, δηλαδή θυμάται τα κιλά που έχουν χαθεί και θα τα ξαναποκτήσει αν στο μέλλον αφεθεί ξανά σε κακές διατροφικές συνήθειες

Βασικές συμβουλές διατροφής που θα βοηθήσουν στο στόχο είναι οι εξής:

  • Αλλαγή διατροφικής συμπεριφοράς. Αυτός είναι και ο βασικός μας στόχος. Δεν αλλάζουμε τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών μας και ούτε τα υποβάλλουμε σε δίαιτα αυστηρή αλλά αλλάζουμε τις δικές μας διατροφικές συνήθειες ή τουλάχιστον τις βελτιώνουμε.
  • Τα συχνά και μικρά γεύματα παραμένουν, σύμφωνα με τις μελέτες των επιστημόνων, ο σωστός τρόπος απόδοσης ενέργειας και θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό μας και η αποφυγή της παχυσαρκίας.
  • Φυσική δραστηριότητα. Με τον όρο αυτό εννοούμε ότι ευχαριστεί τον καθένα μας. Αν ξαφνικά τρέχουμε για ώρες στο γυμναστήριο κάτι που δεν το συνηθίζαμε και μετά μπορεί να το σταματήσουμε πάλι, αυτό μπορεί να έχει βελτιώσει την υγεία μας αλλά μπορεί η απότομη διακοπή της άσκησης να μας οδηγήσει πάλι σε παχυσαρκία.
  • Όχι απαγορεύσεις σε τροφές. Ο οργανισμός όταν στερηθεί κάποια τροφή και ξαφνικά βρεθεί μπροστά στο πιάτο του θα φάει μεγαλύτερες ποσότητες.
  • Τέλος να θυμόμαστε πάντα ότι χρειάζεται προσπάθεια, υπομονή και επιμονή. Δυστυχώς τίποτα δεν κατακτιέται χωρίς αγώνα. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα γονίδια μας, μπορούμε όμως να τα κάνουμε συμμάχους μας στον αγώνα αφού η προειδοποίηση τους είναι για μας το ξεκίνημα.

 

Γαλανάκου Ευτυχία
Διατροφολόγος-Διαιτολόγος και Χημικός Α.Π.Θ.
e-mail.   e_galanakou@mycosmos.gr