anorexia1Η νευρογενής ανορεξία αποτελεί πλέον το τρίτο συχνότερο χρόνιο νόσημα στο γυναικείο πληθυσμό του Δυτικού κόσμου. Η συχνότητα εμφάνισής της φθάνει το 4,2% του γενικού πληθυσμού, παρουσιάζοντας μία αύξηση της τάξης του 15% σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Υψηλή συχνότητα παρατηρείται στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις, καθώς και σε ορισμένες ομάδες ατόμων που δραστηριοποιούνται σε χώρους, όπου το σωματικό βάρος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο (π.χ. στο χώρο της μόδας, γυμνάστριες, μαθήτριες κλασικού μπαλέτου).

Κριτήρια Διάγνωσης νευρογενούς ανορεξίας

1. Άρνηση ή αδυναμία του ατόμου να διατηρήσει το βάρος του στο ελάχιστο φυσιολογικό επίπεδο.

2. Έντονος φόβος για αύξηση του βάρους ακόμη και όταν αυτό είναι στα κατώτερα φυσιολογικά όρια.

3. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εμφάνιση αμηνόρροιας, δηλαδή απουσία τουλάχιστον τριών διαδοχικών εμμηνορρυσιακών κύκλων.

4. Απουσία άλλης νόσου που μπορεί να δικαιολογήσει την απώλεια βάρους.

5. Διαταραχές στην πρόσληψη τροφής, όπως κατ’ επανάληψη μάσηση και απόπτυση τροφής χωρίς κατάποση ή επεισόδια υπερφαγίας που ακολουθούνται από αυτοπροκαλούμενους εμέτους.
anorexia3Αιτιολογία

Η νευρογενής ανορεξία πλέον θεωρείται πολυπαραγοντική νόσος και περιλαμβάνει βιολογικούς, γενετικούς, περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς, αλλά και ψυχολογικούς παράγοντες.

Μελέτες στις Η.Π.Α έχουν αποδείξει την ύπαρξη γενετικής προδιάθεσης για την ανάπτυξη Ν.Α. καθώς ασθενείς που έχουν αδερφό ή αδερφή με το σύνδρομο ανορεξίας, διατρέχουν 20 φορές υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Οι βιολογικοί παράγοντες που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου είναι οι νευροδιαβιβαστές (νορεπινεφρίνη και σεροτονίνη), τα επίπεδα λεπτίνης, καθώς επίσης και μεταβολές της αιματικής ροής του εγκεφάλου. Σε γυναίκες με Ν. Α. με συνοδό διαταραχή της εμμήνου ρύσεως έχουν ανευρεθεί πολύ χαμηλά επίπεδα λεπτίνης που επανέρχονται στα φυσιολογικά με την αποκατάσταση της διαταραχής.

Στους προδιαθεσικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η ηλικία (η νόσος εμφανίζεται για πρώτη φορά μεταξύ 16-17 και σπανίως σε ηλικία >30 ετών),το φύλο (η αναλογία φύλου είναι γυναίκες προς άνδρες 15/1), καθώς επίσης και το ψυχολογικό υπόβαθρο (ένα 50% των γυναικών με Ν.Α. πάσχει από κατάθλιψη, ενώ 10-20% αναφέρει στο ιστορικό τους σεξουαλική κακοποίηση).

Επιπλοκές της νευρογενούς ανορεξίαςanorexia2

Οι ασθενείς με Ν.Α. μπορούν να παρουσιάσουν οξείες και χρόνιες επιπλοκές:

Η συνηθέστερη οξεία επιπλοκή περιλαμβάνει την υποκαλιαιμία και τη μεταβολική αλκάλωση,που συνδέονται συχνά με αυτοπροκαλούμενους εμέτους, διαταραχές στο ισοζύγιο ύδατος, καρδιακές αρρυθμίες, γαστρεντερικές διαταραχές και την εμφάνιση δακρύρροιας κατά την κατάποση (οισοφαγικά δάκρυα των Mallory-Weiss).

Οι συνηθέστερες χρόνιες επιπλοκές περιλαμβάνουν την αμηνόρροια, οστεοπόρωση, αναστολή σεξουαλικής ανάπτυξης, υψηλά επίπεδα ορμονών του stress δηλαδή κορτιζόλης, προλακτίνης, αυξητικής ορμόνης, ενώ μειώνονται τα επίπεδα της θυλακιοτρόπου και ωχρινοτρόπου ορμόνης (FSH και LH).

Η αμηνόρροια θεωρείται πλέον διαγνωστικό κριτήριο νευρογενούς ανορεξίας αν και πολλές ασθενείς δεν εμφανίζουν μειωμένο ποσοστό σύλληψης, αλλά άλλες μαιευτικές επιπλοκές, όπως οι αυτόματες αποβολές ή ο πρόωρος τοκετός.

Εργαστηριακή παρακολούθηση της νευρογενούς ανορεξίας

Οι εργαστηριακές εξετάσεις σε ασθενείς με Ν. Α. ή άλλη διατροφική διαταραχή πρέπει να περιλαμβάνουν γενική αίματος, έλεγχο ηλεκτρολυτών (κυρίως του καλίου), ουρίας και κρεατινίνης αίματος, δοκιμασίες λειτουργίας θυρεοειδούς και γενική ούρων.

Σε σοβαρά συμπτωματικές ασθενείς κρίνονται απαραίτητα η καρδιολογική εξέταση και η διενέργεια ηλεκτροκαρδιο-γραφήματος καθώς επίσης και οι λειτουργικές δοκιμασίες ήπατος.

Σε ελλιποβαρείς ασθενείς, για τουλάχιστον 6 μήνες, θα πρέπει να γίνεται μέτρηση της οστικής πυκνότητας της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης για να ελεγχθεί το ενδεχόμενο οστεοπόρωσης.

Ενδείξεις για εισαγωγή στο νοσοκομείοanorexia4

Ενδείξεις για εισαγωγή στο νοσοκομείο αποτελούν :

H ακραία απώλεια βάρους μεγαλύτερη από 30% του ιδανικού βάρους, ασταθή ζωτικά σημεία (βραδυκαρδία <40 σφύξεις/min ή ταχυκαρδία >110 σφύξεις/min), αφυδάτωση, έντονες ηλεκτρολυτικές διαταραχές, συμπτώματα κατάθλιψης με αυτοκτονικές ιδέες.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση για τις ασθενείς με Ν.Α. χωρίς θεραπεία είναι γενικά πτωχή. Παράγοντες που σχετίζονται με κακή πρόγνωση είναι οι συνυπάρχουσες ψυχιατρικές διαταραχές, οι αυτοπροκαλούμενοι έμετοι, η χρήση καθαρτικών, η έναρξη νόσου σε μεγάλη ηλικία,η κοινωνική δυσπροσαρμοστία κατά την παιδική ηλικία και οι κακές σχέσεις με τους γονείς.

Συμπεράσματα

Η νευρογενής ανορεξία αποτελεί πλέον σοβαρό πρόβλημα στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Είναι απαραίτητη η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων από το οικογενειακό περιβάλλον της ασθενούς, γιατί επιδρά μακροπρόθεσμα στη πρόγνωση και έκβαση της νόσου. Επίσης είναι σημαντικό για το μαιευτήρα – γυναικολόγο να μπορεί να αναγνωρίζει τη νόσο, να πραγματοποιεί μία βασική προετοιμασία-εργαστηριακή παρακολούθηση γι’ αυτές τις ασθενείς, καθώς και να τις παραπέμπει για ενδονοσοκομειακή παρακολούθηση και θεραπεία όταν αυτό καθίσταται απαραίτητο.

Ζιώγα Μαρία
Ιατρός Βιοπαθολόγος
Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο ΒΙΟΤΥΠΟΣ